Meer doen aan energiebesparing

Voorzitter, de voortgang van de energiebesparing in woningen en bedrijven staat vandaag centraal. Of beter gezegd: het gebrek aan voortgang. Want laat ik aan het begin van mijn bijdrage aan dit debat de belangrijkste conclusie van mijn fractie maar meteen op tafel leggen: het tempo van energiebesparing ligt veel te laag en de in de brief aangekondigde acties gaan dat tempo niet in voldoende mate verhogen.

Dat is een ernstige conclusie, waar we ons niet bij mogen neerleggen. Voldoende Energiebesparing is immers de sleutel tot het oplossen van het grootste vraagstuk van deze generatie: het energievraagstuk. Zonder voldoende besparing stranden alle pogingen een duurzame energievoorziening te realiseren, blijven we te lang en in te grote mate afhankelijk van fossiele brandstoffen en zonder energiebesparing wordt elke klimaatdoelstelling volstrekt onhaalbaar. Bovendien biedt energiebesparing enorme kansen: voor een efficiëntere economie, voor verbeterde koopkracht van burgers, voor kostenbesparingen bij bedrijven én – niet onbelangrijk – voor de werkgelegenheid die we nu in het kader van oprukkende recessie en stagnerende bouwactiviteiten zo hard nodig hebben. Alle reden dus om het energiebesparingstempo op te schroeven tot het niveau dat bij onze ambities past en – in het kader van de kredietcrisis en recessie – zelfs een tandje erbij. De PvdA zal in dit debat dan ook een aantal concrete voorstellen doen om dat tempo te verhogen.

En ik wil daar maar meteen mee beginnen voorzitter. Andere fracties hebben zich al uitgeput in de lithanie van wat er allemaal fout gaat, bijvoorbeeld met energielabels, dank daarvoor. Dat biedt mij de gelegenheid me te vooral concentreren op hoe het beter kan.

Ik hanteer daarvoor even de volgende indeling van de gebouwde omgeving: huurwoningen, koopwoningen, bedrijfspanden en panden in het bezit van de overheid. Bij alle 4 de categorieën is meer energiebesparing nodig én mogelijk:

Allereerst de huurwoningen. De sleutel tot meer energiebesparing zit daar in de manier waarop we de huurprijs vaststellen. Wanneer voor een beter geïsoleerde woning – met daarbij horende lagere energielasten – een navenant hogere huur mag worden gevraagd, ontstaat de prikkel om woningen beter te isoleren. We gaan dus verschil maken tussen goed en slecht geïsoleerde woningen. Liefst een groot verschil. Van een woning met een A+ label mag de huur omhoog, bij een woning met een G-label flink omlaag. De brief van het Kabinet van deze zomer was op dat punt volstrekt onvoldoende en de nieuwe Minister van WWI kondigt dat ook terecht aan dat hij – in overleg met woonbond en anderen – tot een nieuw voorstel wil komen, maar hij blijft vaag over hoe dat er precies uit komt te zien. Bij deze dus ónze eisen aan een nieuw systeem: Wat ons betreft gaat het verschil tussen een woning van A+ en G meer dan 25 punten bedragen én belangrijkst, wordt voor de slechtst geïsoleerde woningen met huuraftrek gewerkt. Vaak helpt het gewone puntensysteem namelijk niet omdat voor de woningen niet de maximaal redelijke huur gevraagd wordt. Nulpunten en dus huurverlaging lijkt ons dat een beter middel en ook goed te billijken. In 2009 is een woning zónder isolatie, met alleen geiser en gaskachel te beschouwen als een woning met ernstige gebreken. Kan de Minister toezeggen deze voorwaarden van de PvdA als uitgangspunt voor het nieuwe systeem te nemen?

Dan de koopwoningen. Als je ziet wat daar aan voorlichting, gratis adviezen, kant-en-klaarpaketten, de hele santekraam tegenaan gegooid is  en hoe bedroevend het resultaat is dan zakt de moed je af en toe in de schoenen. Waarom komen mensen niet van de bank om hun huis te gaan isoleren? Je verdient er geld aan, beste mensen. Waarom zijn er geen gewiekste bedrijven die deze enorme markt aanboren en mensen bestoken met gratis verbouwingen, “ bespaar nu, betaal via je lagere energierekening de verbouwing terug” Waarom nemen energiebedrijven niet hun verantwoordelijkheid? NUON beweegt zich schoorvoetend op dit terrein maar verder armoe troef…

Voorzitter, mijn fractie juicht het toe dat het Kabinet wederom een nieuwe actie aankondigt: een energiebesparingsfonds. Maar ook hier nog verder weinig details. Laat duidelijk zijn dat het  een fonds zijn met lágere rentes, aangevuld met een startpremie. Met 10 miljoen ben je er dus niet.

Maar er zijn drastischer maatregelen nodig. Ik weet dat we met zijn allen vroom hebben afgesproken dat we pas in 2010 kijken hoe het ervoor staat en of er extra maatregelen nodig zijn, maar we hoeven elkaar ook niet voor de gek te houden. We weten nu al dat die maatregelen nodig zullen zijn. Onze opdracht aan het Kabinet luidt dus: ontwikkel die maatregelen en zet ze kant-en-klaar zodat we ze in 2010 meteen in de strijd kunnen werpen.

Mijn fractie kiest daarbij voor het idee waarmee het ooit allemaal begon: een energiebesparingsverplichting, witte certificaten. De energiebedrijven krijgen de verplichting om bij hun klanten besparingen te realiseren. Dat wat NUON nu in het klein doet, zullen ze dan allemaal én in het groot moeten doen. Verbouwingen, hele installaties, warmtepompen worden massaal uitgerold. Het energiebedrijf schiet voor, de klant betaalt via de energierekening terug. Iedereen maakt winst. Het bedrijf dat niet aan zijn verplichting voldoet kan certificaten kopen bij bedrijven die wél succesvol zijn óf een flinke boete betalen. In het buitenland met succes beproefd. Tijd om het hier ook in te voeren. Ik hoor graag van de Minister of hij of zij bereid is nú al de voorbereidingen voor dit systeem ter hand te nemen – het wordt nog een ingewikkelde Amvb onder de wet milieubeheer – zodat we straks in 2010 geen tijd verliezen. En als marktpartijen gruwen van zo’n systeem: ze hebben nog 11 maanden om te laten zien dat het niet nodig is.

Voorzitter, over de laatste twee categorieën kan ik kort zijn. Er moet een normering voor bedrijfspanden komen. Ook voor bestaande gebouwen. Ik ken de verhalen over mensenrechtenverdragen die daarbij in het geding zouden zijn. Maar ik geloof dat een schoon milieu minstens zo’n groot mensenrecht is. Kan de Minister ons mee laten delen in de onderzoeken die kennelijk zoveel bezwaren zien?

Dan de eigen gebouwen. Wat let ons? Wat verhindert ons daarbij om alle planningen die er liggen te versnellen? Haal verbouwingen naar voren. Doe ze nu. Bespaar daarmee eerder en dus extra energie en help ook de recessie te dempen. Kan de Minister toezeggen de planning voor groot onderhoud te willen versnellen om energiebesparing én economie een zetje te geven?

Voorzitter, we moeten in deze kabinetsperiode 500.000 woningen isoleren. Over drie maanden is dit kabinet op de helft en we hebben er 10.000 gedaan. Nog 490.000 te gaan in twee jaar tijd. Iedereen die die getallen tot zich laat doordringen, wordt het koud om het hart en die komt in actie. En dat moet zeker gelden voor deze twee Ministers. Ik wacht met spanning af.