Open brief aan Obama

Geachte heer Obama,

Ja, ik huilde bij uw overwinningstoespraak in Grant Park. De historie van dat moment en uw speech waarin de verbinding tussen zwart en blank, tussen rechts en links en vooral tussen Amerika en rest de wereld voelbaar was, waren simpelweg te overweldigend om het droog te houden. En u raakte me niet voor het eerst. Weken daarvoor was ik al geroerd door uw speech over raciale problemen, waarin u vertelde over Asley, de blanke vrijwilligster die in een overwegend zwarte buurt een klein icoon vormt van de ‘more perfect union’ waar uw land naar zegt te streven.  En maanden daarvoor raakte ik geïnspireerd door de speech waar u de ‘Yes we can’-cadans opvoerde om uw missie – nota bene na een verkiezingsnederlaag – een nieuw hoogtepunt te bezorgen. Verbinden, ontroeren en inspireren. Het zijn precies de kwaliteiten die we acht jaar lang zo node misten bij de leider van het machtigste land ter wereld.

En het zijn ook precies de kwaliteiten waar een wereldwijde aanpak van ons energie- en klimaatprobleem al een bijna decennium om schreeuwt. Het Kyotoverdrag, met haar beperkte deelname en nog beperktere ambitie, sleept zich strompelend voort en wordt nog slechts overeind gehouden door de Europese Unie. Wij hebben in Europa acht jaar lang blijmoedig standgehouden tegen de Amerikaanse obstructie- en sabotagepogingen. Europa is daarbij door de experts vaak voor hopeloos naïef versleten. Het verdrag zou zonder Amerika immers een mooie belofte blijven en nooit echt iets kunnen bereiken. Toevallig zijn dat precies dezelfde verwijten die u en uw verkiezingscampagne troffen in de moeizame eerste maanden. En zie, zowel het Kyotoverdrag als u hield stand en nu treffen we elkaar op het internationale podium van de klimaatonderhandelingen.

En nu moet het dan gebeuren. Daarvoor is verbinding, ontroering en inspiratie nodig. Maar ook boter bij de vis; concrete actie. Een prachtige speech kan ik u wel toevertrouwen over een jaar in Kopenhagen waar we het vervolg van het Kyotoverdrag moeten beklinken. Maar eerder al zal Amerika moeten laten zien dat het haar menens is. Daarvoor zult u moeten afrekenen met een allesbepalende olie- en kolenlobby; zult u de autoindustrie moeten bekeren tot het maken van de antithese van de American SUV; moet een start gemaakt worden met het afscheid van een energievoorziening, die dagelijks een kwart van de wereldwijde olieproductie verslindt. De Verenigde Staten leven al decennia lang op te grote voet, nog groter dan Europeanen. Niet alleen economisch, zoals nu pijnlijk duidelijk is geworden, maar vooral ook ecologisch, zoals straks zal blijken als we niks doen.

U gelooft in de hergeboorte van de Amerikaanse droom, in de onbegrensde mogelijkheden van een volk van optimisten. En u refereert daarbij veelvuldig aan het Apolloproject als bewijs. Welnu, het bouwen van een volledig nieuwe energievoorziening voor 6 miljard zielen, is nog een stuk lastiger dan een reis naar de maan voor 3 personen. Het is de grootste opdracht waar een generatie ooit voor stond. Maar het kán. De zon geeft ons in een uur meer energie dan we in een jaar opmaken. En nooit was er een generatie rijker, slimmer, gezonder en met zovelen als de onze. Wij kunnen onze ouders overtreffen in hun verovering van de Maan. Wij kunnen de zon grijpen. Er is één overwinning waarmee u de historische avond van vier november kan overtreffen en dat is het afsluiten van het klimaatverdrag op vrijdagavond 11 december 2009. En ik weet nu al dat ik weer zal huilen bij uw speech, wanneer dat gelukt is.  

Met bewonderende groet,

Diederik Samsom